اسطرلاب

يونانيان زاويه را مورد مطالعه قرار دادند و بسياري از قوانين مربوط به آن را كشف كردند. همچنين، آنها قوانيني كه زواياي مثلث و دايره را به هم مربوط مي كرد را نيز كشف كردند. امروزه، اين براهين رياضي توسط مهندسين، ناوبران، طراحان و نقشه برداران مورد استفاده قرار مي گيرد. ستاره شناسان قديمي به كمك اسطرلاب زاويه تراز ستارگان را اندازه مي گرفتند و به وسيله آن فواصل ستاره و سيارات را محاسبه مي كردند.

اسطرلاب يك دستگاه قديمی (از حدود قرن ششم ميلادي) است كه براي پيدا كردن موقعيت ستارگان و سيارات مورد استفاده قرار مي گرفته است.

 از اين وسيله براي اندازه گيري ارتفاع كوه ها يا ساختمان هاي بلند، بدست آوردن زمان و ناوبري نيز استفاده مي شود. اين وسيله از يك نيم دايره مدرج و لوله "نشانه گيري" تشكيل شده است. شما مي توانيد يك اسطرلاب ساده بسازيد و به كمك آن ارتفاع درختي را (بدون نياز به مثلثات) بدست آوريد. براي اين منظور، از طريق اسطرلاب به بالاي درخت نگاه كنيد و زاويه ارتفاع را بدست آوريد. به كمك اين زاويه و فاصله تان از درخت و با توجه به قائم الزاویه بودن مثلث، يك رسم (با رعايت مقياس) روي كاغذ شطرنجي بكشيد. بدين ترتيب ارتفاع مثلث همان ارتفاع درخت (البته با مقياس) خواهد بود.

آنچه شما نياز داريد: خط كش، قلم، خلال دندان، گيره كاغذ، قيچي، خمير مجسمه سازي، نوار چسب، پرگار، نخ، نقاله، دفتر يادداشت، دو ورق كاغذ رنگي، كاغذ رسم
١- روي كاغذ مقوايي، يك نيم دايره به شعاع ١٢ سانتيمتر رسم كنيد. به كمك نقاله، به ازاي هر ١٠درجه خطي بكشيد- خط ٠درجه در نقطه مياني باشد.
٢- محل هاي علامت گذاري شده روي نيم دايره را خط بكشيد تا زاويه ها مشخص شوند. اطراف نيم دايره را ببريد. مقواي مستطيلي ديگري به طول نيم دايره ببريد. آن را به شكل لوله در آوريد.
٣- لوله را به چسب نواري محكم كنيد. به كمك گيره كاغذ؛ لوله را به كناره مستقيم نيم دايره وصل كنيد، تا بدين وسيله چشمي اسطرلاب حاصل گردد.
٤- براي ساخت شاقول، يك تكه خمير مجسمه سازي گرد كنيد و خلال دنداني از آن عبور دهيد تا سوراخ شود. ٢٠سانتيمتر از نخ را بريده و آن را از سوراخ رد كنيد. انتهاي آن را گره بزنيد.
٥- شاقول را در پشت اسطرلاب نگه داريد، آن را با نوار چسب به نقطه وسطي ثابت كنيد. نخ را طوري آويزان كنيد تا روي چشمي بيافتد از وسط آويزان شود.
رسم مقياس كاغذ شطرنجي، رابطه شما با درخت را (به شكل مثلث) نشان مي دهد. يك مقياس ( مثلاً ١مربع معادل ٥٠سانتيمتر) انتخاب كنيد. يك خط مبنا معادل فاصله شما از درخت (به مقياس) رسم كنيد. از انتهاي سمت چپ، خطي تحت زاويه نشان داده شده توسط اسطرلاب رسم كنيد. از انتهاي ديگر خط مبنا، خط قائمي رسم كنيد تا خط مايل را در نقطه اي قطع كند. طول اين خط قائم را اندازه بگيريد و اندازه واقعي آن را محاسبه كنيد. بلندي قدتان را به اين شكل اضافه كنيد تا طول درخت بدست آيد.